پیوند سلول‌های بنیادی آلوژنیک به عنوان یک روش درمانی پیشرفته برای بیماران مبتلا به سرطان‌های خون و سایر اختلالات هماتولوژیک شناخته می‌شود.

این روش معمولاً از اهداکنندگان زنده و سازگار از نظر ژنتیکی استفاده می‌کند، اما محدودیت‌هایی مانند کمبود اهداکنندگان مناسب و زمان‌بر بودن فرآیند یافتن تطابق، چالش‌های عمده‌ای ایجاد کرده‌اند.

مقاله حاضر به بررسی اولین پیوند موفق سلول‌های بنیادی آلوژنیک از اهداکننده فوت‌شده در یک کارآزمایی بالینی در موسسه سرطان هانتسمن دانشگاه یوتا می‌پردازد.

پیوند سلول‌های بنیادی آلوژنیک به روش سنتی از دهه ۱۹۷۰ مورد استفاده قرار گرفته است. این روش به دو شیوه اصلی انجام می‌شود:
-برداشت مغز استخوان
-آفرزیس

محدودیت‌های روش‌های سنتی شامل کمبود اهداکنندگان سازگار
زمان‌بر بودن فرآیند
عدم دسترسی به موقع

در این کارآزمایی بالینی، سلول‌های بنیادی از ستون فقرات اهداکنندگان فوت‌شده‌ای که پیشتر رضایت به اهدای عضو داده بودند، جمع‌آوری شد. این سلول‌ها در بانک‌های تخصصی ذخیره و برای پیوند آماده شدند.

مزایای این روش شامل افزایش دسترسی به سلول‌های بنیادی، کاهش زمان انتظار و پتانسیل تطابق بهتر است.

بیماران مبتلا به سرطان‌های خون تهاجمی در این کارآزمایی شرکت داده شدند و هدف اصلی ارزیابی ایمنی و اثربخشی پیوند سلول‌های بنیادی از اهداکنندگان فوت‌شده است.

پیامدهای بالینی شامل درمان بیماران پرخطر و گسترش طیف درمانی است. پیامدهای اجتماعی شامل افزایش آگاهی درباره اهدای عضو و کاهش هزینه‌های درمانی می‌باشد.

چالش‌ها
مسائل اخلاقی و قانونی
پایداری سلول‌های ذخیره‌شده و واکنش‌های ایمنی

چشم انداز اینده
گسترش بانک‌های سلولی در سطح جهانی، انجام کارآزمایی‌های بالینی در فازهای بعدی و توسعه فناوری‌های جدید برای بهبود کیفیت ذخیره‌سازی و انتقال سلول‌های بنیادی است.

پیوند سلول‌های بنیادی آلوژنیک از اهداکنندگان فوت‌شده یک گام بزرگ در پزشکی پیوند محسوب می‌شود. این روش نه‌تنها می‌تواند مشکل کمبود اهداکننده را حل کند، بلکه زمان انتظار برای پیوند را نیز کاهش می‌دهد. با این حال، برای تبدیل این نوآوری به یک روش استاندارد، انجام مطالعات بیشتر و رفع چالش‌های اخلاقی و فنی ضروری است. در صورت موفقیت، این روش می‌تواند جان هزاران بیمار را
نجات دهد و آینده‌ای روشن را برای پزشکی بازسازی بافتی ترسیم کند.

منبع:
موسسه سرطان هانتسمن، دانشگاه یوتا

گروه مطالعاتی taskin news

نوشته پیوند سلول‌های بنیادی از اهداکنندگان فوت‌شده: انقلابی در پزشکی! اولین بار در بیمارستان تسکین. پدیدار شد.

تاریخچه و کشف سلول‌های iPS

در سال ۲۰۰۶، پروفسور یاماناکا موفق شد با برنامه‌ریزی مجدد سلول‌های پوستی موش، سلول‌هایی شبیه به سلول‌های بنیادی جنینی تولید کند. این سلول‌ها که سلول‌های iPS نامیده شدند، قادر به تمایز به انواع سلول‌های بدن بودند. این کشف بزرگ، جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی را در سال ۲۰۱۲ برای یاماناکا به ارمغان آورد.

ویژگی‌های منحصربه‌فرد سلول‌های iPS

پرتوانی و تمایز به انواع سلول‌ها

سلول‌های iPS می‌توانند به هر نوع سلول تخصص‌یافته‌ای مانند سلول‌های قلبی، عصبی، یا شبکیه تبدیل شوند. این فرآیند تمایز نام دارد و مشابه فرآیندی است که در جنین برای تشکیل اندام‌های مختلف رخ می‌دهد.

توانایی تکثیر نامحدود

یکی از مزایای کلیدی سلول‌های iPS، توانایی آن‌ها برای تکثیر تقریباً نامحدود در شرایط آزمایشگاهی است. این ویژگی، امکان تولید مقادیر زیادی از سلول‌های مورد نیاز برای درمان‌های بالینی را فراهم می‌کند.

مقایسه سلول‌های iPS با سلول‌های بنیادی جنینی (ES)

سلول‌های ES از جنین انسان یا حیوان به دست می‌آیند و استفاده از آن‌ها با چالش‌های اخلاقی همراه است.

سلول‌های iPS از سلول‌های بالغ بیمار (مانند پوست یا خون) تولید می‌شوند، بنابراین مشکلات اخلاقی ندارند و خطر رد پیوند نیز در آن‌ها کمتر است.

کاربردهای بالینی سلول‌های iPS

درمان بیماری‌های چشمی

تیم دکتر ماسایو تاکاهاشی در مؤسسه ریکن ژاپن، از سلول‌های iPS برای تولید لایه‌های سلولی شبکیه استفاده کردند. این روش امیدهایی برای درمان بیماری‌هایی مانند دژنراسیون ماکولا و رتینیت پیگمنتوزا ایجاد کرده است.

درمان بیماری پارکینسون

در سال ۲۰۱۸، اولین پیوند سلول‌های iPS تبدیل‌شده به نورون‌های دوپامین‌ساز به بیماران پارکینسون انجام شد. تا سال ۲۰۲۱، این درمان برای ۷ بیمار با موفقیت اجرا شد.

کاربرد در بیماری‌های قلبی

پروفسور یوشیکی ساوا در دانشگاه اوساکا، اولین ورقه میوکارد جهان را با استفاده از سلول‌های iPS ساخت. این روش برای درمان بیماران مبتلا به نارسایی قلبی شدید طراحی شده است.

تولید پلاکت و درمان نارسایی قلبی

پروفسور کییچی فوکودا از دانشگاه کیئو، از سلول‌های iPS برای تولید پلاکت‌های مصنوعی استفاده کرد. این پلاکت‌ها در بیماران با گروه‌های خونی نادر آزمایش شدند و نتایج امیدوارکننده‌ای داشتند.

ایمونوتراپی سرطان

دکتر شین کانکو و تیمش در CiRA از سلول‌های iPS برای تولید سلول‌های T CAR استفاده کردند. این سلول‌ها می‌توانند به طور خاص سلول‌های سرطانی را هدف قرار دهند و راه را برای درمان‌های استاندارد سرطان هموار کنند.

چالش‌ها و محدودیت‌ها

• زمان‌بر بودن فرآیند تولید: تولید سلول‌های iPS از بافت بیمار (اتولوگ) چندین ماه طول می‌کشد.

• هزینه بالا: توسعه درمان‌های مبتنی بر iPS به سرمایه‌گذاری کلان نیاز دارد.

• نیاز به آزمایش‌های بالینی بیشتر: بسیاری از روش‌ها هنوز در مراحل آزمایشی هستند و برای تأیید نهایی به زمان نیاز دارند.

آینده پژوهش‌های iPS در ژاپن و جهان

ژاپن با حمایت دولت، به عنوان پیشتاز جهانی در پزشکی احیاکننده شناخته می‌شود. برنامه‌هایی مانند پروژه ذخیره سلول‌های iPS در کیوتو، دسترسی محققان به سلول‌های باکیفیت را تسهیل کرده است. انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۷، درمان‌های جدیدی مانند پلاکت‌های iPS به مرحله تجاری برسند.

گروه مطالعاتی taskin news

نوشته سلول‌های iPS: کلید طلایی به دنیای درمان‌های نوین و احیاکننده اولین بار در بیمارستان تسکین. پدیدار شد.

 تلومر چیست و چرا اهمیت دارد؟

تلومرها توالی‌هایی محافظ در انتهای کروموزوم‌ها هستند که با هر بار تقسیم سلولی، به تدریج کوتاه می‌شوند. زمانی که این توالی‌ها بیش از حد کوتاه شوند، تقسیم سلولی متوقف شده و سلول وارد مسیر پیری و تخریب بافت می‌شود. اما در افراد مبتلا به اختلالات بیولوژی تلومر (TBDs)، این فرایند بسیار زودتر از حد معمول رخ می‌دهد. این اختلالات ژنتیکی طیف وسیعی از بیماری‌ها را دربرمی‌گیرند که مهم‌ترین آن‌ها نارسایی مغز استخوان، نقص ایمنی، فیبروز ریوی و افزایش ریسک سرطان است.

 درمان ژنی جدید: EXG-34217

در پژوهشی بالینی که توسط شرکت زیست‌فناوری Elixirgen Therapeutics انجام شد، محققان موفق به توسعه نوعی درمان ژنی به نام EXG-34217 شدند. این درمان از یک وکتور ویروسی برای انتقال ژن کدکننده پروتئین ZSCAN4 به سلول‌های بنیادی خونساز (HSCs) استفاده می‌کند. این پروتئین به‌طور طبیعی در مراحل خاصی از تکوین جنینی فعال می‌شود و توانایی منحصر به‌فردی در طولانی کردن تلومرها به صورت مستقل از آنزیم تلومراز دارد.

 مراحل آزمایش و نتایج

ابتدا سلول‌های بنیادی خونساز بیماران مبتلا به TBD استخراج شد.

این سلول‌ها در خارج از بدن (ex vivo) تحت تیمار ژن‌درمانی با ZSCAN4 قرار گرفتند.

سپس سلول‌های اصلاح‌شده مجدداً به بدن بیماران تزریق شدند.

نتایج اولیه حاکی از آن بود که این روش منجر به گسترش قابل توجه تلومرها، بهبود عملکرد مغز استخوان و افزایش سطح نوتروفیل‌ها و لنفوسیت‌ها در خون محیطی شد. از همه مهم‌تر، درمان در دو بیمار آزمایش‌شده بدون عوارض جانبی شدید گزارش شد.

 نظر متخصصان مستقل
دکتر چنتال اوتکسیه، پژوهشگر دانشگاه مک‌گیل که در این مطالعه حضور نداشت، تأکید می‌کند:

«افزایش طول تلومر با ZSCAN4 نه تنها می‌تواند از مرگ زودرس در بیماران مبتلا به TBD جلوگیری کند، بلکه از لحاظ عملکردی می‌تواند بر هر بافت با گردش سلولی بالا تأثیر بگذارد.»

 مکانیسم عمل ZSCAN4

ZSCAN4 با فعال‌سازی مسیرهایی مجزا از آنزیم تلومراز، امکان طولانی‌سازی مجدد تلومرها را در سلول‌هایی که به طور ژنتیکی دچار کوتاهی هستند، فراهم می‌کند. این فرآیند از طریق تغییر ساختار کروماتین و فعال‌سازی ژن‌های مرتبط با حفظ ساختار تلومری انجام می‌شود.

 چشم‌انداز درمان

برخلاف بسیاری از روش‌های فعلی که عمدتاً حمایتی‌اند، EXG-34217 یک رویکرد اصلاحی و علت‌محور است. اگرچه مطالعه فعلاً در مرحله اولیه (مرحله اول بالینی) قرار دارد، اما نتایج آن نویدبخش درمانی پایدار برای طیف وسیعی از بیماران مبتلا به اختلالات نادر ژنتیکی تلومری است.

بر اساس گفته‌های تیم تحقیقاتی، این روش ممکن است در آینده برای درمان دیگر بیماری‌های مرتبط با پیری سلولی، از جمله دیابت، بیماری‌های قلبی، پوکی استخوان و بیماری پارکینسون نیز مورد استفاده قرار گیرد.

چالش‌ها و محدودیت‌ها

تعداد بیماران تحت مطالعه هنوز محدود است.
نتایج باید در کارآزمایی‌های گسترده‌تر و بلندمدت تأیید شوند.
خطرات احتمالی ژن‌درمانی در بیماران با نقص DNA repair باید با دقت پایش شود.

با این حال، فقدان عوارض جانبی جدی در مرحله اول، یک گام امیدوارکننده تلقی می‌شود.

درمان ژنی EXG-34217 با استفاده از ژن ZSCAN4 توانسته است در بیماران مبتلا به اختلالات بیولوژی تلومر باعث افزایش طول تلومر، بهبود عملکرد مغز استخوان و افزایش سلول‌های ایمنی شود. این روش نه تنها از نظر عملکردی مؤثر بوده، بلکه امید تازه‌ای برای درمان‌های علت‌محور در بیماری‌های نادر ژنتیکی فراهم کرده است.

برای دریافت لینک مقاله کلیک نمایید.

گروه مطالعاتی taskin news

┏━━━━━━━━━━━━━━━

Telegram: @taskinhospital

 Instagram: taskin_hospital

┗━━━━━━━━━━━━━━━

نوشته درمان ژنی، افق تازه‌ای برای بیماران مبتلا به اختلالات بیولوژی تلومر (TBDs) اولین بار در بیمارستان تسکین. پدیدار شد.